Συγχαρητήρια Mr Nolan, τα καταφέρατε !
O άνθρωπος που βρήκε στεριά στο Inception, θα ήταν δύσκολο να μην βρει την Ιθάκη.
Μας οδήγησε εκεί, κάνοντας ξεκάθαρο από την αρχή ως το τελευταίο σαλπάρισμα πως στον πόλεμο δεν κερδίζει κανείς.
Δεν υπάρχουν νικητές. Όπως το έχουμε δει στο Αποκάλυψη Tώρα και στο Platoon. Όπως το ζούμε στον πραγματικό κόσμο.
Μας οδήγησε στο νησί, με ασφάλεια, ανάμεσα στη Σκύλα και την Χάρυβδη, κάτω από τα βέλη εκείνων που έφτιαχναν δικές τους Οδύσσειες με Ομηρικές συμμαχίες – στις οποίες, νομίζω, έχω την αίσθηση, αν το πιάνω σωστά στον αέρα και στα πανιά, ο Όμηρος ο ίδιος δεν θα είχε συμπλεύσει.
Ο Οδυσσέας του Christopher Nolan και του Matt Damon βασανίζεται από τους εφιάλτες της μάχης και τον στοιχειώνουν οι απώλειες, οι σύντροφοι που χάθηκαν, η ψυχή του είναι βαριά και η αμνησία έρχεται σαν φάρμακο στις πληγές, με τους λωτούς που του προσφέρει η Καλυψώ. Θέλει να θυμηθεί, μα θέλει και να ξεχάσει. Κάπου τον περιμένουν. Μα πού; Είναι ευάλωτος και χαμένος όταν τον πρωτο-συναντάμε.
Το ξύλινο άλογο στην ακτή, στην αρχή, μισοχωμένο στην άμμο, οι Τρώες, που θανατώνουν τον Σίνονα (Elliot Page) που προλαβαίνει να τους πει πως είναι δώρο στην θεά Αθηνά. Κι έτσι θα μπουν στην Τροία.
Η αφήγηση ξετυλίγεται στις θάλασσες, στο νήμα του Όμηρου, που ο Nolan το κρατάει σφιχτά, το αφήνει, το πιάνει και δένει τους κόμπους του εκεί που θέλει, στις σύγχρονες Οδύσσειες του κόσμου,
στους δρόμους χωρίς επιστροφή, στο σάστισμα του ανθρώπου μπροστά στον άγνωστο εαυτό του. Στα τέρατα και την αποπλάνηση, στην ύβρη που είναι να καταπατάς το δίκαιο. Σε ένα σενάριο (του Νόλαν) στο πνεύμα του ποιητή αλλά και της εποχή μας.
Τα βρήκα εκεί όλα όσα περίμενα.
Τον Δούρειο Ίππο, τους μνηστήρες που πολιορκούσαν την Πηνελόπη, τον Τηλέμαχο που περιμένει με αγωνία τον πατέρα, τον Μενέλαο, την επιστροφή του Αγαμέμνονα, την Ωραία Ελένη (Lupita Nyong’o) με τα δικά της τραύματα του πολέμου, τις θυσίες, τις προφητείες, την μάγισσα Κίρκη και τις Σειρήνες, το Νησί που ξεμάκραινε και χανόταν στις πληγές του Οδυσσέα. Αυτά με την πολύτιμη ματιά του Nolan, άξιος και επιδέξιος αφηγητής, εδώ της πιο περιβόητης περιπέτειας.
Συγκλονιστική σκηνή, η στιγμή που ο Οδυσσέας κατεβαίνει στον Άδη να συναντήσει τον Τειρεσία για να του πει τα μελλούμενα – και τα φαντάσματα των συντρόφων του, οι τύψεις του, ο πιο βαθύς πόνος, ξεπροβάλλουν από τη γη, μέσα από τα χώματα, να του μιλήσουν.
Oι εικόνες, οι μάχες και τα κοντινά, οι σκηνές στα πλοία, η κινηματογράφηση, τα κομμάτια που φτιάχνουν το παζλ της ιστορίας παραπέμπουν ακριβώς στις αγαπημένες τεχνικές και την τέχνη του Νolan, καθώς καρφώνει πάνω στη ροή της αφήγησης, μεγάλες στιγμές που μένουν μαζί μας.
Ο Matt Damon τα κατάφερε στον Οδυσσέα του, πολυμήχανο, ανθρώπινο, γενναίο και λαβωμένο.
Xωρίς ερμηνευτικές κορώνες, όπως πάντα, ο Damon των χαμηλών τόνων, που μπορεί να ξεγελαστείς και να προσπεράσεις – αλλά μόλις συνειδητοποιήσεις τι κάνει και τι αφήνει να κυλήσει δίπλα, θα εκτιμήσεις κάθε στιγμή και κάθε λεπτομέρεια. Μ’ άρεσε η Ann Hathaway και η Πηνελόπη της, πιστή όσο χώρο είχε να μας το δείξει. Όπως ο Τηλέμαχος του Tom Holland (τι ωραία επιλογή!). -Και – εσύ Εύμαιε .. ο πιστός βοσκός του Οδυσσέα, ο Εύμαιος του John Leguizamo άφησε, στην Οδύσσεια του Nolan, το γενναίο αποτύπωμα.
Έλειψε όμως – μου είπαν φίλοι μου – εκείνο το “το όνομά μου είναι Κανένας”. Εμβληματική φράση του Οδυσσέα στον Κύκλωπα. Μα δε νομίζω ότι έχασε βάρος η ταινία από αυτό. Ίσως σκέφτομαι τώρα, να ήταν κι ένας τρόπος του σκηνοθέτη να θυμίσει στους θεατές πως η δουλειά του δεν ήταν για το History Channel και την πιστή – πιστή απόδοση του έργου. Είναι το καλλιτεχνικό του δημιούργημα. Αν αυτό, δεν αρκεί να ξεγελάσει τον Πολύφημο και τους φίλους- σας το λέω εδώ εγώ λοιπόν – Το όνομά μου είναι Κανένας!
Αν ο Όμηρος μας ακούει, τι κάθεται; σε ένα σίκουελ, με τα νέα δεδομένα στον κόσμο, κανείς δεν θα έλεγε όχι. Έτσι να μας το πει ξανά ο “τροβαδούρος” Travis Scott – όπως τον είδαμε στην ταινία, αρχή και τέλος, ραπάροντας σαν ραψωδός.
