Μια μηχανή προβολής, μικρή, με ένα πορτάκι επάνω όπου έβαζες το φιλμ, ένα έμβολο στο πλάι που το γύριζες με το χέρι. Και ένας φακός μπροστά που φώτιζε στον απέναντι τοίχο και έβλεπες την…ταινία. Καρέ-καρέ. Και ένα σκοτεινό δωμάτιο.
Τέτοια ήταν. Γκριζο-μπλέ μεταλλική και ζεσταινόταν γρήγορα όταν έβαζε ο πατέρας το καλώδιο στην πρίζα. Σε μια τέτοια μηχανή είδα την πρώτη μου ταινία τρόμου.
Την έβλεπα ξανά και ξανά. Και κατόπιν απαίτησης του κοινού, οι προβολές συνεχίζονταν, ακόμη και αν ξέραμε πολύ καλά από την αρχή τι έκρυβε το σπίτι με τις λιχουδιές και το πρότζεκτ της μάγισσας με όλες του τις λεπτομέρειες – θυμάμαι ακόμη, σαν τώρα, τις εικόνες με τα γλυκά, με τα παιδιά στο κλουβί και την απαίσια φάτσα εκείνης της καρακάξας.
Έτσι μάλλον ξεκίνησε η σχέση μου με το σινεμά τρόμου.
Πολύ πριν περάσω στα ενδότερα του Overlook hotel και στα θρανία της Carrie, πριν πάρουν ύψος οι Λεύκες, πριν τις ειδυλλιακές βόλτες με φεγγάρι σε λίμνες και όταν ακόμη έβλεπα τους κλόουν μόνο σαν τη χαρά του πάρτι.
Από τότε μια καλή ταινία τρόμου δεν περνάει ποτέ απαρατήρητη (Get Out! … Funny Games…και πάει λέγοντας) και κάπως έτσι, μέσα από παράξενους δρόμους, επικίνδυνες στροφές, σκοτεινά δάση …φτάνω στο επόμενο σταθμό (εδώ κατεβαίνουμε) που δεν είναι άλλος από το αφιέρωμα στον Βαλκανικό Τρόμο – Balkan Horror – στην καρδιά του 67ου Διεθνούς Κινηματογραφικού Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.
Ατρόμητα και θαρραλέα το Φεστιβάλ, κοιτάει τον Βαλκανικό τρόμο ίσα στα μάτια –
τον καρφώνει στην διευρυμένη ενότητα Survey Expanded του τμήματος Meet the Neighbors+ και τον στέλνει στις αίθουσες, δηλαδή σε μας.
Cult ταινίες, b-movies, χυμώδη σπλάτερ, ασύστολα slasher, από τα καλοποτισμένα εδάφη του Κόμη ως τα τουρκικά λουτρά του Βελιγραδίου (Σερβικό horror, στο low budget T.T. Syndrome). Αλλού, ο τρόμος έρχεται από την πασαρέλα και δεν χάνεται στην εξοχή, στην πρώτη ταινία τρόμου της Σλοβενίας (Ειδύλλιο 2015).
Δες το και σαν μια οντισιόν, μια κασέτα, όλα κι όλα με μια κάμερα στο χέρι. Όλα κι όλα για να πείσεις την Αν – την Αν Χάθαγουέι να γίνει η πρωταγωνίστρια στην ταινία σου. Δυο κολακευτικά λόγια για αρχή – και μετά…μετά η Αν δεν θα’ θελε να ξέρει. Η ταινία Γίνε η γάτα μου: Μια ταινία για την Αν (2015) του Ρουμάνου Άντριαν Τοφέι κέρδισε βραβείο Καλύτερου Ηθοποιού στο Φεστιβάλ του Νάσβιλ και Καλύτερης Ταινίας στο Φεστιβάλ A Night of Horror στο Σίδνεϊ. Αυτό, η Αν θα ήθελε να το ξέρει.
Ανατριχίλες.
‘Έχει πεθάνει (έτσι νομίζουν) αλλά βγαίνει ζωντανός από τον τάφο (έναν ομαδικό τάφο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου). Με ένα χάρισμα αισθάνεται την παρουσία νεκρών. Να κάτι από το οποίο μπορείς να κερδίσεις. Έτσι περιπλανιέται στην Ουγγαρία και συναντά φαντάσματα σε ένα horror εποχής τύπου I see dead people – η γιαγιά στέλνει χαιρετίσματα (Μετά θάνατον (Ουγγαρία, 2020).
Το όνομά της, λέει, είναι Γεροντοκόρη Μαρία, αλλά μάλλον έτσι την φωνάζουν μόνο, θα την είχαν βαφτίσει αλλιώς. Όπως και να’ χει είναι μάγισσα. Το εν λόγω άτομο λοιπόν, αρπάζει ένα κορίτσι, το κάνει κι αυτό μάγισσα με ατού να μπορεί να παίρνει μορφή άλλων ανθρώπων. Καλό αυτό, αλλά και κακό. Αλλά ψυχολογικά ενδιαφέρον. You Won’t Be Alone (Αυστραλία-Ηνωμένο Βασίλειο-Σερβία, 2022).
Τι μαθαίνει κανείς!
Ότι στην τουρκική κουλτούρα δεν είναι συνετό να φωνάζεις ένα τζίνι με το όνομά του – προτιμότερο να τα αποκαλείς “οι τρισύλλαβοι” και ο άλλος καταλαβαίνει. Μια ιστορία κατάρας και εκδίκησης και άλλων βασανιστικών τελετουργικών (μάγια και τέτοια) αλλά προτιμώ να μην πω άλλα αν αυτά δεν έχουν τρεις συλλαβές ή αν δεν δω πρώτα την ταινία ώστε να ξέρω με τι έχω να κάνω. Folk horror που λένε και στα χωριά. Jinn: Evil Eye (Τουρκία, 2024) και επειγόντως ξεμάτιασμα.
Μένω στο ίδιο θέμα, του φολκορο-τρόμου αλλά τώρα από Κύπρο μεριά. Μια ζωγράφος θέλει να ζωντανέψει τα νεκρά παιδιά της, αλλά δεν το πετυχαίνει αμέσως και ξυπνά δαιμόνια της Κυπριακής παράδοσης που κάνουν όλο το χωριό να υποφέρει. Απώλεια και τρόμος, αποδοχή και ελπίδα στο Δωδεκάμερον (Κύπρος-Βόρεια Μακεδονία – ΗΠΑ, 2026) του Μίνωα Παππά.
Και βέβαια Το Κακό.
Αυτό συγκεκριμένα που παραμονεύει σε εργοτάξια, ανάμεσα σε γερανούς, μπουλντόζες, τρύπες, εισόδους και εξόδους, καταπακτές, εργασίες για νέες πολυτελείς κατοικίες με γκαράζ και θερμαινόμενο πάτωμα, θέα θάλασσα κλπ – παρασύρθηκα – επιστρέφω στο Κακό (Ελλάδα, 2005), όπου οι μπουλντόζες σκάβοντας βρίσκουν μια σπηλιά, που δεν υπάρχει πουθενά στα σχέδια (και το πάρκο στο Ελληνικό που υπήρχε, τι έγινε?!- παρασύρθηκα πάλι) και από εκεί και ύστερα, τρέχα να σωθείς, ζόμπι στην Αθήνα. Το νου σου, από την Κολιάτσου ως τέρμα Αμπελόκηπους (μα τι λέω; παντού).
Στα βαθιά του Βαλκανικού τρόμου, το αφιέρωμα το συνοδεύει ειδική έκδοση με πρωτότυπη εικονογράφηση, ανάθεση του Φεστιβάλ στον ANEL θα το ψάξω, θα το αναζητήσω, θα σκάψω με τα νύχια, θα το βρω και θα επανέλθω. Γιατί, ο τρόμος κυκλοφορεί κι εδώ είναι Βαλκάνια, δεν είναι…παίξει γέλασε. Λένε.
